Hronologija

 

Fabrika duhana Sarajevo je jedno od prvih industrijskih preduzeća u Bosni i Hercegovini. Hronološki prikaz njenog istorijata nam ukazuje na neke značajnije momente od njenog osnivanja pa do danas.

 

1880. godina
- Fabrika je osnovana na prostoru Marijin dvora, tadašnjoj periferiji Sarajeva
- otpočela je proizvodnja tzv. rezanog duhana u avanima (naprava za ručno rezanje duhana) koji je prve dvije godine rada fabrike bio i jedini proizvod koji se u njoj proizvodio

 

1882. godina
- u fabrici počinje proizvodnja cigareta na mašinama na ručni pogon
- prve cigarete su se zvale "Damen", "Hercegovina" i "Bosna"

 

1885. godina
- asortiman proizvoda je proširen i nove vrste cigareta koje se proizvode su "Guslar", "Drina" i "Sarajevo"

 

1888. godina
- dalje proširenje asortimana sa proizvodnjom cigareta "Mostar", "Narenta", "Stefanija", "Foča" i druge, tako da je fabrika do I svjetskog rata dostigla asortiman od 23 vrste cigareta

 

1905. godina
- u upotrebi je prva mašina za automatsku izradu cigareta
- upotreba prve mašine na električni pogon za rezanje duhana

 

Do I svjetskog rata fabrika je izvezla 90 miliona komada cigareta u Japan i Kinu. Rađene su specijalne narudžbe za evropske dvorove.

I svjetski rat protekao je bez prekida u radu.

 

Između dva svjetska rata proizvodnja je iznosila 360 - 1000 tona cigareta godišnje.

 

Tokom II svjetskog rata fabrika nije prestajala sa radom.

 

U poslijeratnom periodu pri fabrici je osnovana vlastita škola za obrazovanje kadrova. Rezultat obrazovanja i usavršavanja kadrova je bila konstrukcija mašina za pakovanje (pakerica i grupne pakerice) i celofaniranje cigareta (celofanirka).
Izumitelj Šaćir Glibo konstruisao je mašinu koja je pakovala 22.500 komada cigareta za 1 sat u odnosu na 12.000 komada koje je pakovala prethodno korištena mašina.

Mašine su proizvedene u fabrici i prodavane drugim proizvođačima duhana, a 1961. godine su dobile i međunarodno priznanje.

Rast potražnje za proizvodima je zahtijevao veću proizvodnju koja je bila moguća samo uz proširenje kapaciteta fabrike. Zbog toga počinje izgradnja nove fabrike na novom lokalitetu - Pofalići.

 

1960. godina
- Fabrika duhana Sarajevo seli na novi lokalitet-Pofalići

 

1961. godina
- proizvedena je prva filter cigareta

 

1965. godina
- započela je proizvodnja filter štapića

 

1971. godina
- završena je druga faza izgradnje i modernizacije fabrike na istom lokalitetu.
- sklapa se licencni ugovor između FDS i "Philip Morris" o proizvodnji i prodaji cigareta "Marlboro" i "Bond"

 

1972. godina
- nabavljena prva sofisticirana mašina za obradu informacija - mini kompjuter, njenom nabavkom za potrebe finansijske službe praktično započeo proces informatizacije FDS-a

 

1977. - 1982. godina
- rađeni su izvozni aranžmani cigarete "Samsun"

 

1987. godina
- Najsavremenija kotlovnica u FDS-u. Uz potpuno novu sofisticiranu opremu povećan kapacitet za 100% za dobijanje tehnološke pare za potrebe proizvodnih procesa i zagrijavanja prostora uz prelazak na plin kao gorivo.

 

1988. godina
- izvršena je djelimična modernizacija u pripremi duhana uz saradnju sa "Philip Morris"-om

 

1990. godina
- započet je rad na elaboratu o kupovini FDS-a od strane "Philip Morris"-a

 

1991. godina
- proizvedeno je 5.122 tona cigareta, od čega 50% licencnog programa

 

1992. godina
- započinje agresija na BiH i dolazi do značajnih oštećenja fabrike

- prestaju važiti svi ugovori sa "Philip Morris"-om
- u roku tri mjeseca dislocirana je proizvodnja u podrumski prostor, te bez prekida radi do kraja rata

 

1995. godina
- završetak rata u BiH
- proizvodnja cigareta iznosi 1.638 tona

 

1996. godina
- proizvodnja iznosi 2.348 tona
- počinje proizvodnja cigareta u tvrdom pakovanju

 

2000. godina
- proizvedeno je 11 vrsta cigareta u ukupnoj količini 3.667 tona

 

2001. godina
- proizvedeno je 12 vrsta cigareta u ukupnoj kolicini od 4140 tona

 

2004. godina
- otvoren muzej FDS-a

 

2005. godina
- promoviran novi proizvod FDS-a - cigareta "8"

 

2006. godina
- lansiran novi proizvod FDS-a CODE
- osnovan CLUB CODE

2007. godina
- lansiran novi proizvod FDS-a Royal

2008. godina
- obillježeno 125 godina branda i cigarete „Drina“ denifine
- donesena odluka o osnivanju Fondacije Fabrike duhana Sarajevo za stipendiranje učenika i studenata

2010. godina
- lansirane ekstenzije na brendu Code: Code Red i Code Sky

2011. godina
- lansirana prva slims cigareta FDS-a - Diva slims